تبلیغات
دانشجوها - پزشکی ترمیمی
دانشجوها
پزشکی ترمیمی ...

پیشرفت‌های اخیر در علم پزشكی هرچند توانسته طول عمر بیماران را به طور محسوسی افزایش دهد ولی با خود ارمغان جدیدی نیز به همراه داشته است كه لیست بلندی از بیماری‌های تحلیل رونده بافتی همانند بیماری‌های قلبی ناشی از سكته، بیماری‌های عصبی و بیماری‌های استخوانی و غضروفی از آن جمله هستند. در این نوع بیماری‌ها عضو مبتلا بخشی از عملكرد خود را به علل مختلفی از دست می‌دهد. از عوامل موثر در این چنین بیماری‌هایی می‌توان به كهولت سن، حوادث عروقی، تغذیه، عوامل محیطی و ژنتیكی اشاره کرد. متاسفانه به رغم تحقیقات صورت گرفته هنوز راه حل درمانی مناسبی برای این بیماری‌ها ارائه نشده است. افراد مبتلا به چنین بیماری‌هایی در حال حاضر انتخاب‌های كمی برای درمان دارند. كه شامل:

  •   دارو درمانی طولانی مدت، كه اغلب منجر به كنترل بیماری می‌شود ولی آن را معالجه نمی‌كند
  •   پیوند اعضا، كه محدودیت عمده آن اندك بودن تعداد اعضا اهدا شده است
  •   تجهیزات و دستگاههای خاص پزشكی همانند ایجاد كننده ضربان

بر همین اساس در سال ۲۰۰۷ میلادی، پزشكی ترمیمی كه عبارت است از جایگزینی بافت‌های از دست رفته با بافتی زنده و دارای عملكرد مناسب، به عنوان یكی از شاخه‌های علم پزشكی معرفی شد. در این علم، پزشكان از دارو برای تحریك سازوكارهای ترمیمی موجود در بدن، از سلول‌ و به خصوص سلول‌های بنیادی برای جبران سلول‌های از دست رفته بافتی و از مهندسی بافت برای تولید بافت در آزمایشگاه و پیوند آن به جای بافت آسیب دیده استفاده می‌كنند.

Regenerative Medicine

هدف پزشكی ترمیمی احیا مجدد عملكرد عضو آسیب دیده با دیدگاه‌هایی جدید است. البته این ایده جدیدی نیست و اولین پیوند مغز استخوان برای احیا عملكرد بافت خون‌ساز در سال ۱۹۵۶ میلادی انجام شده است. یكی از نكات كلیدی در این پزشكی، جلوگیری از رد پیوند توسط سیستم ایمنی است. در سال ۱۹۵۶، پزشكان برای جل این مشكل، از پیوند دوقلوهای یكسان استفاده نمودند. در اواخر دهه ۶۰ و اوایل دهه ۷۰ آنها توانستند این مشكل را با یكسان سازی نوع بافت دهنده و گیرنده تا اندازه زیادی حل نمایند و این به آن معنی بود كه گیرنده می‌توانست سلول‌ها را یك فرد غیر فامیل كه از نظر بافتی با بیمار یكسان است نیز دریافت نماید. اما گرایش اخیر به پزشكی ترمیمی بیشتر ناشی از شناخت و تعریف سلول‌های بنیادی و همچنین مهندسی بافت است.

 

انواع مختلف پزشكی ترمیمی

سلول درمانی

  • همه ۲۰۰ نوع سلول بدن از یك سلول به نام سلول تخم بارور مشتق می‌شوند. همچنان كه سلول تخم رشد و تكثیر می‌یابد، سلول‌های بنیادی جنینی از آن مشتق می‌شوند كه این سلول‌ها هم بالقوه قادرند به همه انواع سلول‌های بدن تمایز یابند (تمایز عبارت است از تبدیل یك سلول اولیه به سلول‌های بالغ و متفاوت كه عملكرد خاصی را بدن انجام می‌دهند). به دنبال تمایز بیشتر جنین، سلول‌های آن نیز تمایز بیشتری پیدا كرده و به سلول‌های اختصاصی‌تری تبدیل می‌شوند كه ساختار اصلی بافت‌ها و اعضا بدن را به وجود می‌آورند. اغلب سلول‌های مشتق شده از سلول‌های بنیادی جنینی به سلول‌های كاملا تمایز یافته و بالغ تبدیل می‌شوند ولی تعداد اندكی از آنها به صورت نیمه تمایز یافته باقی می‌مانند كه در آینده سلول‌های بنیادی بزرگسالان را به وجود می‌آورند این سلول‌ها پتانسیل تمایزی كمتری داشته و تنها به رده خاصی از سلول‌ها می‌توانند تمایز یابند.

  • درمان با استفاده از سلول‌های خود بیمار

در روش‌های درمانی كه از سلول‌های خود بیمار برای ترمیم اعضا استفاده می‌شود نوع پیوند، پیوند اتولوگ و یا پیوند خودی نامیده می‌شود. علاوه بر این، در حال حاضر بیش از ۲۰ مطالعه كارآزمایی بالینی در گروه پزشكی ترمیمی پژوهشگاه رویان برای درمان بیماری‌هایی همانند سیروز كبدی، سوختگی قرنیه، آرتروز، شكستگی‌ها، زخم اندام تحتانی و بسیاری بیماری‌های دیگر در حال اجرا است. به رغم نتایج اولیه امیدوار كننده اما در اغلب موارد لازم است كه برای حصول نتیجه نهایی مطالعات كارآزمایی بالینی با تعداد نمونه‌های بیشتری انجام شود.

    • درمان با استفاده از سلول‌های دهنده غیرخودی

در روش‌های درمانی كه به جای سلول‌های خود بیمار از سلول‌های یك فرد دیگر استفاده می‌شود، نوع پیوند، پیوند آلوژن و یا پیوند غیرخودی نامیده می‌شود. پیوند مغز استخوان در بیماران مبتلا به تالاسمی و یا بعضی از انواع سرطان‌های خونی و همین طور پیوند خون بند ناف در بیماران مبتلا به سرطان خون مثال‌هایی از این نوع درمان است. سلول‌های بنیادی جنینی غیرخودی نیز در سال‌های اخیر در چندین مطالعه بالینی در كشورهایی مانند ایالات متحده آمریكا و انگلستان مورد استفاده قرار گرفته است پیوند آلوژن چالش‌های بیشتری را در مقایسه با پیوند اتولوگ ایجاد می‌نماید كه یكی از اصلی‌ترین چالش‌ها در این زمینه مشكلات رد پیوند توسط سیستم ایمنی بدن است.

    • درمان با عوامل رشد

سلول‌های بدن برای رشد و تمایز نیازمند دریافت علائمی از محیط اطراف هستند كه این علائم می‌تواند اغلب به واسطه مواد و هورمون‌های موجود در محیط خارج سلولی ایجاد شود. ترشح این مواد از سلول‌های آسیب دیده و یا سلول‌های مجاور می‌تواند ضمن افزایش بقا سلول‌های باقی‌مانده موجب رشد و تكثیر سلول‌های بنیادی بزرگسال در موضع نیز گردد كه این نیز به نوبه خود باعث ترمیم در عضو می‌گردد.

 

  • استفاده از پروتئین‌های نوتركیب

    بخش عمده‌ای از مواد محیط خارج سلولی كه علائم تكثیری و تمایزی را موجب می‌شوند ماهیت پروتئینی دارند. این پروتئین‌ها روی گیرنده‌های سلولی قرار گرفته و با ارسال پیام به هسته باعث تغییر در عملكرد سلول می‌شوند. پروتئین تغییر شكل دهنده استخوان (BMP ) یكی از این عوامل رشدی است كه اخیرا در پژوهشگاه رویان تولید شده و در حال حاضر در مطالعات پیش‌بالینی مورد استقاده قرار گرفته است . ایجاد مدل با استفاده از سلول‌های بنیادی در آزمایشگاه كمك شایانی به شناخت مولكول‌هایی كه موجب افزایش ترمیم اعضا بدن می‌شوند، كرده است.

  • استفاده از مولكول‌های كوچك

برای ارسال پیام توسط پروتئین‌ها و یا عوامل رشد تنها بخش كوچكی از مولكول كه از نظر ساختار فضایی قرینه گیرنده است، در جایگاه اتصال قرار گرفته و پیام را ارسال می‌نماید. تقلید این ساختار توسط مولكول‌های كوچكی كه اغلب ماهیت آلی و یا معدنی دارند می‌تواند هزینه‌های تولید را در این بخش به طور چشمگیری كاهش دهد چرا كه تولید پروتئین‌های نوتركیب به فناوری و امكانات ویژه‌ای نیازمند است كه اغلب هزینه‌های بسیار بالایی را دارند. در حال حاضر پژوهشگاه رویان از این مولكول‌های كوچك در آزمایشگاه برای تمایز سلول‌های بنیادی جنینی به انواع سلول‌ها استفاده می‌نماید .

مهندسی بافت

مهندسی بافت در تلاش است كه با ایجاد تغییرات روی سلول‌ها و یا بافت‌ها در محیط آزمایشگاهی از آنها برای ترمیم اعضا آسیب‌دیده و یا از دست رفته استفاده نماید. یكی از اهداف اصلی این روش، تولید بافت زنده در آزمایشگاه برای پیوند است. در این روش سلول‌ها روی داربستی قرار می‌گیرند كه این داربست ساختاری شبیه بافت مورد نظر در بدن را داشته وباعث ایجاد فضایی سه‌بعدی و همچنین ارسال پیام‌ها برای رشد و تكثیر سلول‌های می‌گردد. یكی از مثال‌های خوب این روش، ساخت تراشه مصنوعی برای بیمارانی است كه راه‌های هوایی آنها به شدت آسیب دیده است . علاوه بر تراشه مصنوعی از این روش برای جایگزینی پوست در بیماران دچار سوختگی نیز استفاده می‌شود. در حال حاضر در پژوهشگاه رویان از چسب فیبرینی برای انتقال سلول‌های فیبروبلاستی و كراتینوسیتی برای بیماران دچار اسكار سوختگی  و یا آلوگرافت استخوانی به همراه سلول‌های بنیادی مزانشیمی برای بیماران دچار شكستگی جوش‌نخورده استفاده می‌شود.

ژن درمانی

تولید پروتئین‌ها و عوامل رشد در سلول‌ها توسط ترجمه كدهای ژنتیكی صورت می‌گیرد. اختلال در این كدها به واسطه جهش و یا كاهش بیان آنها می‌تواند تاثیر به سزایی در روند ترمیم اعضا داشته باشد. از همین رو پزشكان سال‌ها است كه تلاش می‌كنند با انتقال كدهای ژنتیكی سالم به داخل سلول‌ها آنها را وادار به تولید و ترشح عوامل رشد و یا پرتئین‌های ساختاری نمایند كه تا كنون چندان موفق نبوده است. در سال‌های اخیر معرفی سلول‌های بنیادی و انتقال این كدها به این سلول‌ها امید استفاده از این روش را افزایش داده و در مطالعات گوناگونی شاهد استفاده از عوامل رشدی همانند عامل رشد اندوتلیالی برای ایجاد عروق جدید در بیماران قلبی هستیم.

منبع: به صورت درسته کپی شده از آر سی تی سی


|+| نوشته شده توسط مریم اکبری در دوشنبه 30 دی 1392 و ساعت 04:19 ب.ظ | نظر شما ()
ویرایش شده در - ساعت -

نوشته های پیشین
+ تاریخچه ی کشت سلول
+ بیوگرافی لویی پاستور
+ سلول های بنیادی (ESC (Embryonic stem cell تمایز یافته به سلول های عصبی
+ ایران در جایگاه سوم جهانی در زمینه پیوند سلول های بنیادی
+ پیوند سلول های بنیادی در کشور؛صرفه جویی 500 هزار دلاری را به همراه دارد
+ یک کشف شگفت انگیز: ارتباط پوست با کبد
+ کشف یک سوییچ مولکولی دخیل در فرآیند پیر شدن سلول های بنیادی خون
+ نقش داربست های مولکولی در حفظ ساختار پوست
+ منابع کارشناسی ارشد بیوتکنولوژی پزشکی ۹۳
+ روش شرکت در المپیاد علمی دانشجویی كشور
+ نوزدهمین المپیاد علمی _ دانشجویی کشور در رشته زیست شناسی
+ منابع کارشناسی ارشد ایمنی شناسی ۹۳
+ نیس !نمیاد! ندارم
+ «من آنچه را در توان داشته ام ، انجام داده ام.
+ مهندسی بافت
صفحات :